Wat geharmoniseerde normen opleveren
Een geharmoniseerde norm is een technische norm waarvan de referentie in het Publicatieblad van de Europese Unie staat. Bouwt u uw machine volgens zo’n norm, dan geldt het vermoeden van conformiteit. Een toezichthouder gaat er dan van uit dat u voldoet aan de eisen die de norm dekt. Dat scheelt u bewijslast.
Artikel 20 van de machineverordening legt dat vast. Een product dat overeenstemt met geharmoniseerde normen waarvan de referenties zijn bekendgemaakt, wordt geacht te voldoen aan de essentiele gezondheids- en veiligheidseisen van bijlage III die onder die normen vallen. De norm vertaalt de wettelijke eis naar een concrete ontwerpoplossing.
Het vermoeden van conformiteit is een voordeel, geen verplichting. Geharmoniseerde normen zijn vrijwillig. U mag een andere technische oplossing kiezen, maar dan toont u zelf aan dat u elke relevante eis uit bijlage III afdekt. De norm maakt dat bewijs eenvoudiger en voorspelbaarder.
Waarom er nog geen geharmoniseerde normen onder de machineverordening staan
De Commissie heeft de Europese normalisatieorganisaties opdracht gegeven de normen voor de machineverordening op te stellen. Dat werk loopt nog. Zolang een normreferentie niet onder de verordening in het Publicatieblad staat, geeft die norm geen vermoeden van conformiteit voor de nieuwe eisen. De bestaande normen horen nog bij de oude richtlijn.
Volgens artikel 20, lid 2, verzoekt de Commissie een of meer normalisatieorganisaties om de normen te ontwikkelen. CEN en CENELEC toetsen sinds 2023 ruim zevenhonderd bestaande normen op de vraag of zij de nieuwe en gewijzigde eisen van bijlage III voldoende dekken. Die analyse is in gedeelten bij de Commissie ingediend, de laatste keer in augustus 2026.
Dat de bestaande normen nog onder de oude richtlijn vallen, blijkt uit Uitvoeringsbesluit (EU) 2026/2015 van 4 september 2026. Daarmee actualiseerde de Commissie de geharmoniseerde normen onder Richtlijn 2006/42/EG, die tijdens de overgang van kracht blijft. Een vermelding onder de oude richtlijn geeft nog geen vermoeden van conformiteit onder de nieuwe verordening.
De Commissie heeft aangegeven de eerste lijst onder de verordening voor eind 2026 beschikbaar te stellen. Houd er rekening mee dat sommige normen met een beperking worden vermeld en dat herziene normen pas na januari 2027 volgen. Voor nieuwe eisen is nog geen norm klaar. Een beperkte vermelding dekt alleen de eisen die de norm wel afdekt.
Wat de datum 14 januari 2027 betekent
De machineverordening geldt voor het op de markt brengen van machines vanaf 14 januari 2027. Op die datum wordt de oude Machinerichtlijn 2006/42/EG ingetrokken. Machines die u daarvoor rechtmatig op de markt bracht, hoeven niet alsnog aan de verordening te voldoen. Wijzigt u zo’n machine substantieel, dan verandert dat.
Over die datum bestaat verwarring. Veel bronnen noemen nog 20 januari 2027. De authentieke tekst van artikel 54 op EUR-Lex noemt, in zowel de Nederlandse als de Engelse versie, 14 januari 2027. Dat is na een rectificatie de geldende datum. Houd die aan.
Het ontbreken van een normvermelding stelt de toepassing van de verordening niet uit. Vanaf 14 januari 2027 voldoet u aan de essentiele gezondheids- en veiligheidseisen, met of zonder geharmoniseerde norm. Alleen de makkelijke route naar het bewijs, het vermoeden van conformiteit, is dan voor een deel van de machines nog niet beschikbaar.
Waarom dit uw conformiteitsroute raakt
Zonder geharmoniseerde normen vervalt voor een deel van de machines de route van zelfcertificering. Machines in bijlage I deel B mogen alleen met interne productiecontrole de CE-markering krijgen als normen alle relevante eisen dekken. Ontbreken die normen, dan moet er een aangemelde instantie aan te pas komen. Dat kost doorlooptijd en geld.
Artikel 25 koppelt de beoordelingsroute aan de categorie van uw machine. Voor de hoogste risicocategorieen van bijlage I deel A is zelfcertificering sowieso uitgesloten. Daar geldt altijd een route met een aangemelde instantie: EU-typeonderzoek met interne productiecontrole (module B met C), volledige kwaliteitsborging (module H) of eenheidskeuring (module G).
Voor machines in bijlage I deel B mag u interne productiecontrole (module A) toepassen, maar alleen als u de machine bouwt volgens de geharmoniseerde normen of gemeenschappelijke specificaties die alle relevante eisen dekken. Is er geen dekkende norm, dan schrijft artikel 25 voor dat u overstapt op module B met C, H of G. De aangemelde instantie komt er dan bij.
| Categorie machine | Route zonder dekkende norm |
|---|---|
| Bijlage I deel A (hoogste risico) | Altijd via een aangemelde instantie: module B met C, H of G |
| Bijlage I deel B | Zelfcertificering (module A) vervalt, dan module B met C, H of G |
| Niet in bijlage I | Zelfcertificering (module A) blijft, u toont zelf alle eisen aan |
Voor machines die niet in bijlage I staan, blijft module A beschikbaar op grond van artikel 25, lid 4. Ook dan moet u aantonen dat u aan alle toepasselijke eisen voldoet. Het verschil zit in bijlage I: juist daar, waar de wet een norm vereist voor de lichtste route, raakt het ontbreken van normen u het hardst.
Twijfelt u welke route uw machine moet volgen?
Laat kort weten om welke machine het gaat. Wij nemen contact op met wat wij kunnen doen en wat het kost.
Wat u nu doet
Wacht niet op de eerste normenlijst. Loop de essentiele gezondheids- en veiligheidseisen van bijlage III langs voor uw machine, leg naast elke eis welke norm u nu toepast. Bepaal waar dekking ontbreekt. Reserveer op tijd capaciteit bij een aangemelde instantie als uw machine die route nodig heeft.
De analyse hoeft niet te wachten op de publicatie van de normenlijst. U kunt nu al vaststellen hoe uw machine ervoor staat:
- Loop de eisen van bijlage III langs en bepaal welke op uw machine van toepassing zijn, met extra aandacht voor de nieuwe en gewijzigde eisen.
- Leg naast elke eis welke norm u toepast en welk deel van de eis die norm dekt.
- Zoek voor de gaten een gelijkwaardige technische oplossing, onderbouwd met een risicobeoordeling, verificatie en technische documentatie.
- Bepaal uw route op grond van artikel 25 en de categorie van uw machine.
- Reserveer tijdig een plaats bij een aangemelde instantie als u die nodig heeft, want de capaciteit is beperkt.
Past u een bestaande machine ingrijpend aan, dan wordt u volgens artikel 18 voor die machine als fabrikant beschouwd. Doet u dat op of na 14 januari 2027, dan valt de gewijzigde machine onder de verordening, ook als het oorspronkelijke model nog onder de richtlijn viel.
- Verordening (EU) 2023/1230 betreffende machines, artikel 20 (vermoeden van conformiteit) en artikel 25 (conformiteitsbeoordeling), tekst op EUR-Lex
- Verordening (EU) 2023/1230, artikel 54 (van toepassing vanaf 14 januari 2027) en bijlage III, tekst op EUR-Lex
- Uitvoeringsbesluit (EU) 2026/2015 van de Commissie van 4 september 2026 inzake geharmoniseerde normen onder Richtlijn 2006/42/EG, tekst op EUR-Lex
- Verordening (EU) nr. 1025/2012 inzake Europese normalisatie, artikel 10, tekst op EUR-Lex
Jurist met een achtergrond in e-commerce. Schrijft over de regels die hij dagelijks toepast in dossiers voor merken en fabrikanten. Meer over Francois
Veelgestelde vragen
Mag ik mijn machine voor 14 januari 2027 nog onder de machinerichtlijn CE-markeren?
Kan ik CE-markeren zonder geharmoniseerde norm?
Wanneer komt de eerste normenlijst onder de machineverordening?
Is 20 of 14 januari 2027 de juiste datum?
Liever de route laten bepalen?
Wij bepalen voor machinebouwers en importeurs welke conformiteitsroute uw machine volgt en stellen het technisch dossier op dat standhoudt. Binnen 24 uur een voorstel met een vaste prijs.
Bekijk het CE-traject