GPSR en productaansprakelijkheid: wat is het verschil?

Regelgeving
Kort antwoord

De GPSR en de productaansprakelijkheid regelen verschillende dingen. De GPSR is markttoezicht: zij bepaalt of u een product mag verkopen en wat u documenteert. De productaansprakelijkheidsrichtlijn is civiel recht: zij bepaalt wie de schade betaalt als een gebrekkig product iemand benadeelt. Voor een merk of importeur dat in Azië produceert gelden ze allebei. Onder beide bent u fabrikant en is uw dossier uw bewijs.

GPSR PLD
GPSR PLD

GPSR en productaansprakelijkheid: twee wetten naast elkaar

Het verschil zit in het rechtsgebied. De GPSR is publiek recht: een toezichthouder als de NVWA handhaaft en kan uw product uit de handel halen. De productaansprakelijkheidsrichtlijn is privaat recht: een benadeelde stapt naar de rechter en eist schadevergoeding. De ene regelt toegang tot de markt, de andere de rekening achteraf.

De twee worden vaak door elkaar gehaald omdat ze allebei over een onveilig product gaan. Toch staan ze los van elkaar. De GPSR stelt eisen aan u voordat u verkoopt. De productaansprakelijkheidsrichtlijn komt pas in beeld als er al schade is. U kunt aan de GPSR voldoen en toch aansprakelijk zijn. Het omgekeerde kan net zo goed.

KenmerkGPSRProductaansprakelijkheidsrichtlijn
RechtsgebiedPubliekrecht, markttoezichtPrivaatrecht, civiele aansprakelijkheid
Wat het regeltOf u het product mag verkopen en wat u documenteertWie de schade betaalt bij een gebrekkig product
Wie treedt opDe toezichthouder, in Nederland de NVWADe benadeelde, via de rechter
WettekstVerordening (EU) 2023/988Richtlijn (EU) 2024/2853
Geldt vanaf13 december 20249 december 2026
Gevolg bij een probleemProduct uit de handel, boeteSchadevergoeding, zonder plafond

Wat de GPSR van u vraagt

De GPSR legt u publiekrechtelijke plichten op voordat u verkoopt. U voert een interne risicoanalyse uit, stelt technische documentatie op en bewaart die tien jaar. Er moet een in de EU gevestigde verantwoordelijke zijn. Uw aanbod op afstand vermeldt de fabrikant en de veiligheidsinformatie. De NVWA houdt daarop toezicht.

De GPSR is de algemene productveiligheidsverordening. Zij werkt als vangnet voor consumentenproducten en geldt voor de risico’s die specifieke wetgeving niet dekt. De kern is dat een product veilig moet zijn en dat u dat kunt onderbouwen. Concreet vraagt zij onder meer:

  • Een verantwoordelijke in de Unie. Zit de fabrikant buiten de EU, dan valt die rol op de importeur, een gemachtigde of een fulfilmentdienstverlener.
  • Technische documentatie en een risicoanalyse, tien jaar beschikbaar voor de autoriteiten.
  • Vier gegevens bij elk aanbod op afstand: de fabrikant, de verantwoordelijke bij een fabrikant buiten de EU, gegevens om het product te identificeren en de veiligheidsinformatie.
  • Een terugroepingsplicht met een gratis oplossing voor de consument: reparatie, vervanging of terugbetaling.

Voldoet u hier niet aan, dan handhaaft de NVWA. Dat kan leiden tot een bevel om het product uit de handel te halen en tot een boete. De GPSR raakt dus uw toegang tot de markt, niet uw portemonnee na een ongeluk.

Wat de productaansprakelijkheidsrichtlijn regelt

De productaansprakelijkheidsrichtlijn regelt aansprakelijkheid buiten schuld. Veroorzaakt een gebrekkig product schade, dan betaalt de producent, ook zonder dat hem iets te verwijten valt. De benadeelde hoeft alleen het gebrek, de schade en het verband aan te tonen. Richtlijn (EU) 2024/2853 vervangt de regeling uit 1985 en schrapt het schadeplafond.

In Nederland staat deze aansprakelijkheid in artikel 6:185 van het Burgerlijk Wetboek, dat op de Europese richtlijn is gebaseerd. Uw zorgvuldigheid is geen verweer. De staat van het product bepaalt de uitkomst. De nieuwe richtlijn scherpt dat op drie punten aan:

  • Software is voortaan een product. Firmware, apps en AI-systemen vallen eronder, ongeacht hoe ze worden geleverd.
  • Het schadeplafond vervalt. De oude bovengrens op de totale aansprakelijkheid is geschrapt.
  • De bewijspositie verschuift. Bij een technisch complex product of een dun dossier kan de rechter het gebrek vermoeden, waardoor de bewijslast bij u komt te liggen.

Daartegenover staan de verweren uit artikel 11 van de richtlijn. Het gebrek bestond nog niet toen u het product in de handel bracht. U volgde dwingende voorschriften. De schade komt door een wijziging buiten uw macht. Elk verweer staat of valt met het bewijs in uw dossier.

Eén gebrekkig product, twee wetten

Neem een geïmporteerde ventilator die door een smeltende stekker brand veroorzaakt. De GPSR bepaalt dat de NVWA het product uit de handel kan halen en een terugroeping kan eisen. De productaansprakelijkheidsrichtlijn bepaalt dat de gedupeerde zijn schade op u kan verhalen. Hetzelfde defect, twee losse procedures.

De twee sporen lopen parallel en raken elkaar in uw dossier. De NVWA vraagt uw technische documentatie om te beoordelen of u het product veilig op de markt bracht. De rechter of de verzekeraar vraagt dezelfde documentatie om te beoordelen of u een verweer hard kunt maken. Wie maar een van beide op orde heeft, loopt op het andere spoor alsnog vast.

Wie aansprakelijk is bij productie in Azië

Als u in Azië laat produceren en er uw eigen merk op zet, bent u onder beide wetten de fabrikant. Onder de GPSR draagt u de verantwoordelijkheid van de producent, onder de productaansprakelijkheidsrichtlijn kunt u als producent worden aangesproken. De importeur die het product de Unie binnenbrengt loopt hetzelfde risico.

Dat is het punt dat private label en import het hardst raakt. U koopt niet alleen voorraad in, u koopt de verantwoordelijkheid van de fabrikant erbij. De prijs van het product zegt niets over de omvang van dat risico. En onder de nieuwe productaansprakelijkheidsrichtlijn is ook de gemachtigde een partij die kan worden aangesproken, zodat de keten rond de buitenlandse fabrikant volledig in de EU belegd is.

Twijfelt u of beide wetten op uw product van toepassing zijn?

Laat kort weten om welk product het gaat. Wij nemen contact op met wat wij kunnen doen en wat het kost.


    Gaat het om een product, noem dan kort wat het is en wat het doet.


    Hierop sturen wij het antwoord.


    Vul dit alleen in als u liever gebeld wordt.

    Waarom uw GPSR-dossier uw beste verweer is

    Het dossier dat de GPSR toch al van u eist, is onder de nieuwe productaansprakelijkheidsrichtlijn uw bewijsmiddel. Kunt u de documentatie niet tonen, dan kan de rechter het gebrek vermoeden en verschuift de bewijslast naar u. De risicoanalyse en de testrapporten maken juist de verweren uit artikel 11 hard.

    Hier komen de twee wetten samen. De technische documentatie, de risicoanalyse en de traceerbaarheid die u voor het markttoezicht aanlegt, zijn precies het bewijs waarmee u een schadeclaim pareert. Een merk dat in Azië laat produceren kan zijn aansprakelijkheid onder de nieuwe richtlijn alleen begrenzen met het dossier dat de GPSR al verplicht stelt. Een dun dossier is daarmee uw grootste blootstelling, een sterk dossier uw beste verweer.

    Let op bij een substantiële wijziging

    Wijzigt u een product wezenlijk, dan wordt u daarvoor opnieuw de aansprakelijke partij. Leg daarom per modelvariant een eigen dossier aan en noteer wanneer de gewijzigde versie voor het eerst op de markt kwam. Zo blijft het bewijs bij het product dat u daadwerkelijk verkoopt.

    Welke datums u in de gaten houdt

    Twee datums sturen uw dossier. De GPSR geldt sinds 13 december 2024, dus die plichten lopen nu al. De productaansprakelijkheidsrichtlijn geldt voor producten die vanaf 9 december 2026 op de markt komen. Noteer per artikelnummer wanneer een product voor het eerst in de handel kwam, want dat bepaalt welk regime telt.

    De oude productaansprakelijkheidsregeling uit 1985 wordt op 9 december 2026 ingetrokken, maar blijft gelden voor producten die vóór die datum in de handel zijn gebracht. Er ontstaan dus twee regimes naast elkaar, gescheiden door de datum van eerste plaatsing op de markt. Die datum vastleggen is een kleine administratieve ingreep met een groot gevolg bij een geschil.

    Wat u nu regelt

    Breng eerst in kaart welke producten u onder eigen merk of als importeur verkoopt, want daar loopt u onder beide wetten risico. Controleer of uw technische documentatie klopt met wat er nu in de doos zit. Leg per artikelnummer de datum van eerste plaatsing op de markt vast.

    • Bepaal per product of u fabrikant of importeur bent, want dat bepaalt uw positie onder beide wetten.
    • Controleer of de technische documentatie en de risicoanalyse actueel zijn en bij het huidige product horen.
    • Registreer per artikelnummer de datum van eerste plaatsing op de markt.
    • Breng in kaart welke producten software of firmware bevatten en wie die levert.
    • Plan een vast moment per jaar waarop u het dossier tegen het verkochte product legt.
    Bronnen
    • Verordening (EU) 2023/988 inzake algemene productveiligheid (GPSR), artikel 9, 16 en 19, tekst op EUR-Lex
    • Richtlijn (EU) 2024/2853 inzake aansprakelijkheid voor gebrekkige producten, artikel 8, 10 en 11, met de intrekking van richtlijn 85/374/EEG per 9 december 2026, tekst op EUR-Lex
    • Burgerlijk Wetboek boek 6, artikel 185 over aansprakelijkheid voor gebrekkige producten, wetten.overheid.nl
    Wetgeving nagekeken op 13 oktober 2026
    Francois Frietman
    Oprichter Declaer

    Jurist met een achtergrond in e-commerce. Schrijft over de regels die hij dagelijks toepast in dossiers voor merken en fabrikanten. Meer over Francois

    Veelgestelde vragen

    Geldt de GPSR of de productaansprakelijkheidsrichtlijn voor mijn product?
    Als het een consumentenproduct is, waarschijnlijk allebei. De GPSR geldt als vangnet voor de veiligheid en het markttoezicht. De productaansprakelijkheidsrichtlijn geldt voor de civiele aansprakelijkheid als het product schade veroorzaakt. Ze sluiten elkaar niet uit.
    Vervangt de nieuwe productaansprakelijkheidsrichtlijn de GPSR?
    Nee. Het zijn twee losse regimes met een eigen doel. De GPSR regelt of u een product veilig op de markt mag brengen. De productaansprakelijkheidsrichtlijn regelt wie de schade betaalt als het misgaat. De een vervangt de ander niet.
    Helpt mijn GPSR-dossier bij een schadeclaim?
    Ja. De technische documentatie en de risicoanalyse die de GPSR vraagt, zijn onder de nieuwe productaansprakelijkheidsrichtlijn het bewijs waarmee u de verweren uit artikel 11 onderbouwt. Kunt u dat dossier niet tonen, dan kan de rechter het gebrek vermoeden.
    Wanneer gaat de nieuwe productaansprakelijkheidsrichtlijn in?
    Richtlijn (EU) 2024/2853 geldt voor producten die vanaf 9 december 2026 op de markt komen. De oude regeling uit 1985 wordt op die datum ingetrokken, maar blijft gelden voor producten die eerder in de handel zijn gebracht.
    Aanmelden lukte niet. Probeer het opnieuw.
    Bijna klaar. Controleer uw inbox en bevestig de aanmelding.

    Compliance-update

    Elke maand wat er verandert in productwetgeving

    In gewone taal, met de ingangsdatum, zodat u direct up to date bent.

    Eén mail per maand. Enkel met updates over compliance, dat beloven we.

    Liever zeker weten dat uw dossier standhoudt?

    Wij toetsen uw technische documentatie en risicoanalyse en stellen het dossier op dat zowel het markttoezicht als een schadeclaim doorstaat. Binnen 24 uur een voorstel met een vaste prijs.

    Bekijk het CE-traject