Duurzaamheidsclaims op verpakking: wat mag nog wel?

Welke duurzaamheidsclaims op verpakking nu verboden zijn

De Nederlandse wet kent sinds 27 september 2026 twaalf nieuwe handelspraktijken die onder alle omstandigheden misleidend zijn. Zij staan in artikel 6:193g van het Burgerlijk Wetboek, onderdelen ab tot en met am. Vier gaan over milieuclaims en keurmerken, een over wettelijke eisen als verkoopargument, de rest over levensduur en reparatie.

Deze onderdelen komen uit Richtlijn (EU) 2024/825, in de wandelgangen de EmpCo-richtlijn. Nederland heeft die omgezet met de Implementatiewet richtlijn betere duurzaamheidsinformatie voor consumenten, Staatsblad 2026, 152. De wet wijzigt Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek. De Autoriteit Consument en Markt is aangewezen als toezichthouder.

Onder alle omstandigheden misleidend betekent dat de toezichthouder niet hoeft aan te tonen dat de consument daadwerkelijk is misleid. De praktijk staat op de zwarte lijst. Daarmee is zij verboden, ongeacht de context.

Of u eco nog mag gebruiken

Een algemene milieuclaim als groen, ecologisch, milieuvriendelijk of biologisch afbreekbaar mag alleen nog wanneer u erkende voortreffelijke milieuprestaties kunt aantonen. Dat kan op drie manieren. De EU-milieukeur, een nationaal type I keurmerk zoals Milieukeur en een topklasse onder andere Europese wetgeving, zoals het energielabel.

De wetgever noemt in de overwegingen bij de richtlijn zelf de woorden die hieronder vallen: milieuvriendelijk, milieubewust, groen, natuurvriendelijk, ecologisch, ecologisch verantwoord, klimaatvriendelijk, zacht voor het milieu, koolstofarm, energie-efficiënt, biologisch afbreekbaar en biogebaseerd.

Er is een tweede route. Voor de meeste merken is dat de werkbare. Een milieuclaim is namelijk alleen generiek wanneer de specificatie ontbreekt. Zet u de onderbouwing duidelijk op hetzelfde medium, dus op dezelfde doos of dezelfde productpagina? Dan is de claim niet generiek. Het verbod van onderdeel ac geldt dan niet.

Let op wat u als specificatie laat gelden. De claim en de onderbouwing moeten over hetzelfde gaan. Energie-efficiënt mag u onderbouwen met een energielabel onder Verordening (EU) 2017/1369. Biologisch afbreekbaar kunt u niet onderbouwen met de EU-milieukeur wanneer die keur voor uw productgroep geen eisen aan afbreekbaarheid stelt.

Een woord als bewust, duurzaam of verantwoord valt sowieso buiten de ontsnappingsroute van de milieukeur. Die woorden slaan namelijk niet alleen op milieukenmerken maar ook op sociale kenmerken. Daar zegt een milieukeurmerk niets over.

Wat er met uw eigen duurzaamheidslogo gebeurt

Een duurzaamheidskeurmerk mag u alleen tonen wanneer het op een certificeringsregeling rust of door een overheidsinstantie is ingesteld. Een zelfbedacht groen bolletje met het woord eco erin valt af. Keurmerken van overheden buiten de Europese Unie vallen volgens de Commissie ook af, tenzij er een certificeringsregeling onder ligt.

Een certificeringsregeling is in de wet scherp omschreven. Zij staat open voor alle handelaren onder eerlijke voorwaarden. De eisen zijn met deskundigen opgesteld. Er is een procedure voor niet-naleving, met schorsing of intrekking van het keurmerk. Het toezicht ligt bij een onafhankelijke derde. Een eigen merkprogramma zonder externe controle voldoet daar niet aan.

Voor merken die in Azië laten produceren zit hier een tweede valkuil. De Commissie schrijft in haar vragen en antwoorden van 22 september 2026 dat keurmerken van overheidsinstanties buiten de Unie niet onder de uitzondering vallen. Een nationaal milieulabel uit het land van productie is dus geen vrijbrief, tenzij er een certificeringsregeling achter zit.

Het begrip keurmerk is daarbij ruimer dan een logo met een naam eronder. De Commissie waarschuwt expliciet voor beeldelementen in het artwork. Groene blaadjes, waterdruppels en vergelijkbare natuuriconen kunnen door de gemiddelde consument worden gelezen als een impliciete milieuclaim of als een vrijwillig keurmerk. Dat hangt af van de context, de plaatsing en de totale indruk van de verpakking.

Waarom CE-gekeurd geen verkoopargument meer is

Het is sinds 27 september 2026 onder alle omstandigheden misleidend om een wettelijke verplichting te presenteren als onderscheidend kenmerk van uw aanbod. CE-markering, RoHS of een EU-veiligheidsnorm geldt voor elk product in de categorie. Zo’n eis in uw productomschrijving zetten als pluspunt mag dus niet meer.

Dit is onderdeel af, in de richtlijn punt 10 bis van de zwarte lijst. Het staat tussen de milieubepalingen maar gaat niet over duurzaamheid. Voor merken die via marktplaatsen verkopen is het wel direct raak. Het type bulletpoint waarop dit verbod ziet is CE-gekeurd, voldoet aan alle EU-veiligheidsnormen of RoHS-compliant.

Het verbod gaat niet over de markering zelf. De CE-markering aanbrengen blijft verplicht waar de wetgeving dat eist. De conformiteitsverklaring blijft het document dat u ondertekent. Het gaat over de presentatie: u mag de verplichting niet voorstellen als iets waarin uw aanbod zich onderscheidt.

Er is een uitzondering. Die is scherp begrensd. De Commissie bevestigt dat het verbod niet geldt wanneer de eis slechts voor een deel van de categorie geldt. Concurrerende producten op de Uniemarkt vallen er dan buiten. Geldt de eis voor alles in uw categorie, dan valt u onder het verbod. Dezelfde redenering geldt voor eisen uit derde landen.

Een verwant verbod staat in artikel 6:193c BW: adverteren met een voordeel dat zowel irrelevant is als niet uit enig kenmerk van het product voortvloeit. De richtlijn noemt glutenvrij flessenwater als voorbeeld. Water bevat van nature geen gluten, dus is het geen kenmerk van dat merk. Nikkelvrije sieraden mogen wel, want sommige sieraden bevatten wel degelijk nikkel.

Wat u doet met verpakking die al gedrukt is

Er is geen overgangsregeling voor oude voorraad. De regels gelden ook voor verpakking die voor 27 september 2026 al gedrukt of geleverd was. De Europese consumentenautoriteiten hebben wel afgesproken dat zij bij echte overgangsproblemen gefaseerd handhaven en niet meteen vernietiging of terugroeping eisen.

Die afspraak staat in de Common Understanding on old stock situations van het Consumer Protection Cooperation Network, het samenwerkingsverband van Europese consumentenautoriteiten. De ACM publiceerde het document op 1 juli 2026 met een Nederlandse toelichting. Het is uitdrukkelijk geen bindende uitleg van de richtlijn, maar een gedeelde lijn voor hoe toezichthouders hun bevoegdheden inzetten.

De kern is dat autoriteiten rekening kunnen houden met objectieve beperkingen: verpakkingscycli, voorraadvolumes, eerder geplaatste productieorders, afhankelijkheden in de keten, een lange houdbaarheid en de technische haalbaarheid van een correctie. Zij kunnen ervan afzien vernietiging of een terugroepactie te verlangen wanneer dat onevenredige kosten of onnodige milieuschade zou opleveren.

Daar staat tegenover wat zij van u verwachten. Het document somt de inspanningen op die zij redelijk achten:

• Online claims verwijderen of corrigeren. Digitale uitingen kunt u vandaag aanpassen, dus daar wordt het eerst naar gekeken.
• Advertenties en promotiemateriaal bijwerken. Hetzelfde argument als hierboven.
• Nieuwe verpakking en nieuwe orders aanpassen. Wat nog niet gedrukt is, gaat correct de pers op.
• Stickeren of labelling verwijderen waar dat haalbaar en proportioneel is.
• Corrigerende informatie tonen op het verkooppunt, ook online, bij de betreffende producten.
• Afstemmen met leveranciers en andere partijen in de keten.
• Vastleggen wat u wanneer heeft gedaan, inclusief interne richtlijnen en onderbouwingswerk.

Dat laatste punt is het punt dat merken onderschatten. De gefaseerde aanpak geldt voor wie aantoonbaar bezig is. Zonder dossier waaruit blijkt wanneer u wat heeft aangepast, heeft u geen aantoonbare inspanning. Dan is er niets om rekening mee te houden.

Hoe de verpakkingsverordening er overheen valt

Op verpakking liggen twee regimes over elkaar heen. De consumentenregels bepalen of u een claim mag maken. De verpakkingsverordening stelt daarbovenop eisen aan claims over recyclebaarheid, gerecycled gehalte en herbruikbaarheid. Die claims mogen alleen boven de wettelijke minimumeis uitgaan. U toont dat aan in uw technische documentatie.

Artikel 14 van Verordening (EU) 2025/40, de PPWR, geldt sinds 12 augustus 2026. Het stelt twee eisen aan een milieuclaim over een verpakkingseigenschap waarvoor de verordening zelf voorschriften kent. De claim mag uitsluitend gaan over wat de minimumeisen overschrijdt, berekend volgens de methoden uit die verordening. Daarnaast moet de claim specificeren waarop hij slaat: op de verpakkingseenheid, op een onderdeel daarvan of op alle verpakking die u op de markt brengt.

De slotzin van dat artikel is de zin die het werk bepaalt. Dat aan deze eisen is voldaan moet blijken uit de technische documentatie bij de verpakking, bedoeld in bijlage VII. Een recyclebaarheidsclaim is daarmee geen marketingkeuze meer maar een dossieritem naast uw conformiteitsbeoordeling.

Praktisch betekent dit het volgende. 100 procent recyclebaar is sinds 12 augustus 2026 pas een claim wanneer u kunt laten zien dat uw verpakking de minimumeis van de PPWR overstijgt. Dat rekent u uit met de regels uit die verordening. Wie die onderbouwing niet heeft, maakt een claim die zowel onder de verpakkingsverordening als onder artikel 6:193g BW te ver gaat.

Wat u nu van uw doos haalt

Begin bij de artwork-bestanden die bij uw leverancier liggen, niet bij uw website. Inventariseer elke claim, elk logo en elk groen beeldelement op doos, label en handleiding. Leg per claim vast waarop hij rust. Pas daarna bepaalt u wat eraf moet, wat u specificeert en wat u laat staan.

1. Haal de artwork op bij uw leverancier. Niet de verkoopfoto maar het drukbestand, inclusief de meertalige varianten. Daar staan claims in die nooit door uw marketingafdeling zijn gegaan.
2. Markeer drie categorieën. Tekstclaims. Logo’s en keurmerken. Beeldelementen zoals bladeren, aarde, waterdruppels en groene vlakken.
3. Zoek per claim de onderbouwing. Een testrapport, een certificaat, een berekening of niets. Niets is ook een uitkomst. Dan weet u dat de claim eraf gaat.
4. Toets de keurmerken. Rust het keurmerk op een certificeringsregeling met onafhankelijk toezicht of is het door een EU-overheidsinstantie ingesteld? Zo nee, dan vervalt het.
5. Schrap de compensatieclaims. Klimaatneutraal en CO2-neutraal op basis van compensatie kennen geen onderbouwing die dit verbod opheft.
6. Loop uw listings langs op onderdeel af. CE, RoHS, EU-normen en andere verplichtingen horen niet in de verkoopargumenten.
7. Leg de planning vast. Welke uiting past u wanneer aan, welke voorraad loopt uit en wanneer gaat de nieuwe artwork naar de drukker.

Het laatste punt is tegelijk het goedkoopste. Online uitingen past u zelf aan. De gedrukte voorraad is het dure deel. Juist daarvoor is de vastgelegde planning het bewijs van een aantoonbare inspanning.